چکیده
کم‌آبی در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین چالش‌های اجتماعی، اقتصادی و بهداشتی در مناطق روستایی ایران تبدیل شده است. کاهش منابع آب و فشار بر معیشت خانوارهای روستایی، علاوه بر افت تولید و درآمد، می‌تواند به بروز تنش‌های اجتماعی، مهاجرت و آسیب‌های بهداشتی منجر شود. مدیریت اجتماعی بحران و استفاده از راهبردهای پیشگیرانه با تکیه بر ظرفیت‌های محلی، نقشی اساسی در کاهش پیامدهای این پدیده دارد. هدف این پژوهش تحلیل راهبردهای پیشگیری اجتماعی در مدیریت بحران کم‌آبی و تبیین نقش آن‌ها در کاهش پیامدهای اقتصادی و بهداشتی در روستاهای شهرستان‌های خانمیرزا، لردگان و بروجن است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای کیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۷ نفر از خبرگان و مسئولان مرتبط گردآوری شد. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا اشباع نظری ادامه یافت. نتایج تحلیل داده‌ها 5 مقوله اصلی را آشکار کرد: راهبردهای پیشگیری اجتماعی، سرمایه اجتماعی، حکمرانی محلی منابع آب، تاب‌آوری اجتماعی و پیامدهای اقتصادی و بهداشتی. یافته‌ها نشان می‌دهد که راهبردهای پیشگیری اجتماعی از طریق آگاهی‌بخشی، مشارکت مردمی و هماهنگی نهادی، موجب تقویت سرمایه اجتماعی و بهبود حکمرانی محلی آب می‌شود. این عوامل تاب‌آوری اجتماعی جوامع روستایی را افزایش داده و در نهایت به کاهش پیامدهای اقتصادی و بهداشتی بحران کم‌آبی منجر می‌شوند.