1
دانشجوی دکتری گروه مهندسی عمران، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، تهران
2
دانشجوی دکتری گروه مهندسی عمران ، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، تهران
چکیده
سیلاب یکی از پرمخاطرهترین چالشها در مدیریت منابع آب است که آثار اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی گستردهای به همراه دارد. پژوهش حاضر با هدف بازاندیشی در رویکرد علم شهروندی و ارائه مدلی نوین برای ارتقای تابآوری اجتماعی در برابر سیلاب انجام شد. روش تحقیق مبتنی بر مرور نظاممند منابع، تحلیل انتقادی مدلهای موجود و طراحی یک چارچوب بومیسازیشده بود. مدل پیشنهادی چرخهای چهارمرحلهای (همطراحی، دادهبرداری مشارکتی، تحلیل مشترک و اقدام جمعی) است که شهروندان را از سطح جمعآوری داده فراتر برده و در تمامی مراحل پژوهش و تصمیمسازی درگیر میکند. نتایج ارزیابی تطبیقی نشان داد این مدل با میانگین امتیاز ۴ از ۵ در شاخصهایی همچون مشارکت، شفافیت، کاربردپذیری و تابآوری اجتماعی عملکرد بهتری نسبت به الگوهای سنتی دارد. مطالعه موردی پیشنهادی در شهرهای اهواز و آققلا نیز نشان داد بهکارگیری این مدل میتواند موجب بهبود کیفیت دادهها، افزایش اعتماد اجتماعی، کاهش تعارضات و ارتقای مشروعیت سیاستهای مدیریت سیلاب شود. بنابراین، مدل ارائهشده میتواند بهعنوان چارچوبی مرجع برای سیاستگذاران و مدیران منابع آب در ایران مورد استفاده قرار گیرد.
)
