واکاوی بیانات حضرت آیت الله العظمی امام خامنه ای( مدظله العالی ) در مهار کرونا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار،دانشگاه جامع امام حسین(ع)،تهران،ایران

چکیده

شیوع کووید-۱۹ در ایران با چالش‌های متعددی همراه بود . این پژوهش به تبیین نقش آیت‌الله خامنه‌ای در مدیریت راهبردی بحران کرونا در ایران، در شرایطی که کشور با تحریم‌های اقتصادی و کمبود دارو و تجهیزات پزشکی مواجه بود، می‌پردازد. این مطالعه با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، ۳۵ سند از بیانات و اقدامات ایشان از آغاز تا پایان شرایط اضطراری کرونا را بررسی کرده است. از این متون، ۳۶۷ عبارت منتخب استخراج و در قالب ۳۵ کد اصلی و ۳۳۲ کد فرعی دسته‌بندی شد. مفاهیم به دست آمده در ۸۸ مقوله فرعی و ۱۲ مقوله اصلی به ترتیب بیشترین مفاهیم شامل: مدیریتی (۱۱۵ مفهوم)، قدردانی (۱۰۷ مفهوم)، مشارکت‌های اجتماعی (۷۶ مفهوم)، شکست فرهنگ و تمدن غرب (۷۵ مفهوم) ، فرهنگ دینی (۷۴ مفهوم) ، دستاوردها و پیام‌ها (۶۶ مفهوم) ، سلامت مردم (۵۶ مفهوم) ، نگرانی‌ها و همدردی‌ها (۵۶ مفهوم)، واکسیناسیون (۴۲ مفهوم)، مراکز و آیین‌های مذهبی (۳۹ مفهوم)، ساختارهای دفاعی و مجموعه های تحت امر رهبری (۳۲ مفهوم) و آموزش و روایت‌گری (۲۱ مفهوم) ساماندهی گردید.تحلیل داده‌ها نشان داد که رویکرد آیت‌الله خامنه‌ای مبتنی بر «هوشمندی معنوی» و «تحول‌آفرینی» بوده و مهار کرونا را به یک پروژه چندبعدی تبدیل کرده است. این رویکرد منوط به ظرفیت‌های داخلی و مردمی، الگویی برای مقابله با بحران‌های آینده داده است. یافته‌ها: در نظام مردم‌سالار دینی ایران، رهبری معنوی و مدیریت یکپارچه می‌تواند حتی در شرایط تحریم و کمبود منابع، بحران‌های پیچیده را به فرصتی برای رشد مادی و معنوی تبدیل کند.

کلیدواژه‌ها


الف) کتاب‌ها
افجه‌ای، علی‌اکبر. (1385). مبانی فلسفی و تئوری‌های رهبری و رفتار سازمانی. تهران: انتشارات سمت.
افضلی کردمحله، علیرضا و همکاران. (1399). تحلیل بحران کرونا از منظر جامعه‌شناختی. تهران: نشر جامعه.
اکبرنژاد، مهدی، و اعتمادی، علی. (۱۴۰۰). بحران رهبری سازمانی در مقابله با کرونا. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
الوانی، سید مهدی و همکاران. (1389). مدیریت بحران. تهران: مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران.
بشیر، حسن، امیری، رضا، و فاضلی، محمد. (۱۴۰۱). تحلیل گفتمان روحانیت شیعه در بحران کرونا. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
بلانچارد، کنت ایچ و هرسی، پاول. (1375). مدیریت رفتار سازمانی. ترجمه: علی پارساییان. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
خلیلی عراقی، بهزاد و یقین لو، مهرانگیز. (1373). مدیریت بحران. تهران: نشر اندیشه.
خامنه‌ای، سید علی. (1399). بیانات مقام معظم رهبری در دوران کرونا. تهران: دفتر نشر معارف اسلامی.
دهخدا، علی‌اکبر. (بی‌تا). لغت‌نامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
دشتی، زهرا. (1399). کرونا و رهبری شیعی در عصر حاضر. تهران: مرکز پژوهش‌های انقلاب اسلامی.
صراف، فاطمه و روخ‌چکار، حسین. (1397). سبک‌های نوین رهبری. تهران: سمت.
کوشکی جهرمی، محسن. (۱۴۰۰). آینده‌پژوهی رفتار سازمانی: درس‌هایی از بحران کرونا. اصفهان: انتشارات دانشگاه اصفهان.
لنکاوی، زهرا. (۱۳۹۵). روش‌شناسی پژوهش کیفی در علوم‌انسانی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
معین، محمد. (بی‌تا). فرهنگ فارسی معین. تهران: امیرکبیر.
مشرق نیز، علی. (۱۳۹۴). تدابیر رهبری در بحران‌ها: مطالعه موردی انقلاب اسلامی. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.
ناظم‌الاطباء، محمد. (بی‌تا). فرهنگ پزشکی ناظم‌الاطباء. تهران: فرهنگستان زبان فارسی.
نوبخت‌وند، جابر و همکاران. (1392). رهبران موفق در بحران. تهران: مرکز تحقیقات راهبردی.
ون‌هونگ، جانگ. (1398). دستورالعمل عمومی پیشگیری از ابتلا به ویروس کرونای جدید (کووید-19). ترجمه گروه مترجمان زبان چینی دانشگاه تهران. تهران: دانشگاه تهران.
ب) مقالات و همایش‌ها
خلیلی عراقی، مریم و یقین لو، مهرانگیز. (1389). بحران، هر لحظه در آستانه وقوع. مجله تدبیر، شماره 145.
دشتی، زهرا. (1399). کرونا و رهبری شیعی در عصر حاضر. پژوهشنامه کلام، دوره 7، شماره 13.
صحرائیان، فاطمه. (1400). نقش رهبری انقلاب اسلامی ایران در سلامت معنوی مردم در بحران کرونا. همایش کرونا...
صراف، فاطمه و روخ‌چکار، حسین. (1397). تبیین رابطه سبک‌های رهبری تحولی... چشم‌انداز حسابداری و مدیریت، دوره 1.
ستاری، زهرا. (1400). رهبری و نقش آن در ساختار سازمان. کنفرانس بین‌المللی مدیریت و صنعت.
سوادکوهی فر، محمد و ذکائی‌فاتح، رضا. (1392). ملاحظات پدافند غیرعامل... همایش سراسری پدافند غیرعامل.
سوری، فاطمه و فلاح تفتی، فاطمه. (1402). مسئولیت اقدام‌کنندگان به سفر.... مطالعات فقه اسلامی...
شفیعی محمد، محمدرضا. (1394). بحران و راهکارهای مدیریت آن. دومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش...
گروسی، اکرم و طاووسی مسرور، سعید. (1399). مردم‌نگاری آیین‌های عزاداری.... پژوهشنامه معارف حسینی.
محرابی، توانا. (1400). درس‌آموخته‌هایی از همه‌گیری بیماری ویروسی کووید-19. فرهنگستان علوم پزشکی.
پ) منابع اینترنتی و پایگاه‌های اطلاع‌رسانی
آبادیس. (بی‌تا). مدخل مهار www.abadis.ir
پایگاه اطلاع‌رسانی دولت جمهوری اسلامی ایران
پایگاه اطلاع‌رسانی حسن روحانی، 18/1/1403
دانشگاه علوم پزشکی اراک. 1399/01/ 04 https://arakmu.ac.ir
سازمان جهانی بهداشت. بی‌تا www.who.int
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. www. ehdasht.gov.ir
مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری، 16/9/1399
ت) اخبار و گزارش‌ها
ایرنا. (1400/08/11). اظهارات رئیس‌جمهور درباره عملکرد ستاد ملی کرونا.
ایسنا. (1402/11/29). بازخوانی آغاز کرونا.
تابناک. (1402/05/07). آخرین آمار جهانی کرونا.
خبرگزاری فارس. (1398/12/19). نظارت مجلس بر ستاد ملی مبارزه با کرونا.
خبرگزاری مهر. (1399/11/04). تشکیل ستاد ملی مبارزه با کرونا.
وزارت کشور. (1385). لایحه تشکیل سازمان مدیریت بحران کشور.
ث) منابع خارجی
Callaway, Ewen, Cyranoski, David, & Mallapaty, Smriti. (2020). The challenges of vaccine development during a pandemic. Nature, 586(7830), 501–504.
46The Washington Institute for Near East Policy. (2020). Analyzing Iran’s Crisis Management during COVID-19. Washington DC: The Washington Institute.