2
استادیار گروه مدیریت بحران دانشگاه جامع امام حسین(ع)
چکیده
گروه تروریستی داعش با بهکارگیری روشها و شیوههای گوناگون و گستردهای توانست عده زیادی از مردم شامل مردان، زنان، نوجوانان و حتی کودکان را از شهرها و کشورهای مختلف به خود جذب کند و نیروی انسانی گستردهای را از سراسر جهان بهسوی خود گسیل دارد و با بسیج اجتماعی سریع و حجیم آنان، موجودیتی قلمرویی پیدا کند؛ از اینرو با توجه به نبود پژوهشی در این زمینه به این مهم پرداخته شده که شیوههای جذب مردم و ایجاد بسیج اجتماعی در این مسیر چه بوده است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی موضوع پرداخت و نشان داد که داعش با استفاده فراوان از اینترنت و تبلیغات دروغین و فریب مردم و دادن وعدههای ناصادقی مانند حکومت آخرالزمانی و تأکید بر هویت اسلامی فراگیر با وحشتآفرینی و محبوبیتنمایی و حمایت کشورهای منطقهای و فرامنطقهای موجب آسانی انتقال نیرو و امکانات و باعث بسیج اجتماعی شد. یافتهها بیانگر آن است که داعش با بهرهگیری از تبلیغات در فضای مجازی، توجه به زنان، تأکید بر هویت اسلامی و حکومت خلیفهگری، ادبیات آخرالزمانی و تبلیغات در مناطق اشغالی زمینه جذب عناصر مردمی را فراهم میکرد.
تاجیک، هادی؛ عالیشاهی، عبدالرضا؛ مجیدینژاد، سید علی (1393)، گفتمان حاکم بر شکلگیری و فعالیتهای داعش براساس نظریات اسپرینگز ـ تیلی، فصلنامهآفاقامنیت: 257 ـ 285.
تیلی، چارلز (1385)، از بسیج تا انقلاب، ترجمه علی مرشدیزاد، چ 1، تهران: پژوهشکده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی.
ثقفیعامری، ناصر (1385)، عراق جدید: تغییرات ژئوپلتیک، فصلنامه راهبرد، ش 39.
خانیکی، هادی؛ بابایی، محمود (1390)، فضای سایبر و شبکههای اجتماعی، مفهوم و کارکرد، جامعه اطلاعاتی، ش اول، دوره 11، ش 41.
دهشیری، محمدرضا (1380)، نقش رسانهها در عرصه سیاست خارجی در عصر جهانیشدن، جهانیشدن رسانهها، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
زارعان، احمد (1393)، زمینههای ظهور و گسترش داعش در محیط امنیتی غرب آسیا، فصلنامه آفاق امنیت، س هفتم، ش 23: 67 ـ 97.
زارعان، احمد (1394)، بررسی عوامل گرایش جوانان کشورهای اسلامی به داعش، مطالعات عملیات روانی، ش 45: 73 ـ 102.
سعدغریب، امل (1385)، دین و سیاست در حزب الله، ترجمه غلامرضا تهامی، تهران: اندیشهسازان نور.
سیفی، عبدالمجید، پورحسن، ناصر (1397)، داعش و پدیداری موازنه تهدید در روابط ایران و عراق.
طباطبایی، سیدمحمدرضا؛ افراخته، عبدالحمید (1390)، بازشناسی بنیادگرایی و سلفیه در دوران معاصر با تأکید بر طالبان و القاعده، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
عالم، عبدالرحمن (1386)، بنیادهای علم سیاست، چ 7، تهران: نشر نی.
فاضلی، نعمتالله؛ سلطانیفر، محمد؛ عباسیفر، حجتالله (1396)، مزیتها و کارکردهای شبکههای اجتماعی برای گروههای تروریستی داعش، مطالعاترسانههاینوین، ش 12.
فیرحی، داوود (1387)، تروریسم، تعریف، تاریخچه و رهیافتهای موجود در تحلیل پدیده تروریسم، فصلنامه سیاست، ش سوم، دوره سیوهشتم.
کریمی، علی؛ گرشاسبی، رضا (1395)، شیوههای بسیج سیاسی گروههای تکفیری، مطالعه موردی سوریه، جامعهشناسی جهان اسلام، دوره 4، ش 9: 77 ـ 108.
موثقی، سیداحمد (1388)، جنگ و توسعهنیافتگی در جهان سوم، فصلنامه سیاست، دوره 39، ش 2: 317 ـ 337.
مهریکارنامی، محمد (1388)، آسیبشناسی تأثیر قومیتگرایی بر امنیت ملی، مجله حصون، ش 19.
ناوشکی، حسین؛ احمدیان، قدرت (1395)، عوامل قدرتیابی داعش در عراق، مجله علوم سیاسی، دوره 18، ش 72.
هاسکینز، اندرو؛ اولاً فلین؛ بن (1392)، جنگ و رسانه، نبردهای تکثیرشونده، ترجمه ملیحه مهدیزاده سراج، تهران: مؤسسه مطالعات اندیشهسازان نور، تاریخ انتشار به زبان اصلی (2004).
هوشیسادات، سیدمحمد (1392)، دومینوی سقوط در خلیجفارس، بیداری چهارم در خاورمیانه، تهران: ترجمه انتشارات مؤسسه بینالمللی ابرار معاصر.
قانون اساسی عراق؛ نوشتهشده در سایت حقوق به نشانی:www.hoghoogh.online.fr/article…