دانشگاه جامع امام حسین(ع) مدیریت بحران‌های اجتماعی 3115-7947 18 2 2026 08 23 نقش مداخلات روانی_اجتماعی در تقویت تاب‌آوری جامعه در جنگ تحمیلی سوم(رمضان) 63 92 211014 FA احد نوری اصل بابایی شرق شهرک امام خمینی یاس چهار بلوک یک واحدهشت 0009-0002-4389-895X حسن خدادی دانشگاه مازندران Journal Article 2026 05 20 جنگ رمضان به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین نمونه‌های جنگ‌های ترکیبی در تاریخ معاصر غرب آسیا، علاوه بر ابعاد نظامی و امنیتی، پیامدهای گسترده‌ای در حوزه‌های روانی و اجتماعی برجای گذاشت. در این نوع جنگ‌ها، ابزارهای نظامی، رسانه‌ای، سایبری و شناختی به‌صورت هم‌زمان به‌کار گرفته می‌شوند و هدف آن‌ها صرفاً تخریب زیرساخت‌های فیزیکی نیست، بلکه تضعیف انسجام اجتماعی، سرمایه اجتماعی و تاب‌آوری جامعه نیز دنبال می‌شود. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی مداخلات روانی_اجتماعی برای افزایش توانمندی جامعه در مواجهه با جنگ‌های ترکیبی و با مطالعه موردی جنگ رمضان انجام شده است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان حوزه‌های روان‌شناسی اجتماعی، مدیریت بحران، جامعه‌شناسی و مطالعات امنیتی است. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انجام شد. داده‌های گردآوری‌شده از طریق روش تحلیل مضمون و کدگذاری سه‌مرحله‌ای مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد مهم‌ترین پیامدهای روانی_اجتماعی جنگ رمضان شامل اضطراب جمعی، احساس ناامنی، آشفتگی شناختی، گسترش شایعات و کاهش اطمینان روانی بوده است. همچنین مداخلاتی نظیر آموزش مهارت‌های مقابله با استرس، تقویت شبکه‌های حمایت اجتماعی، مدیریت و شفاف‌سازی اطلاعات، فعالیت‌های فرهنگی و مذهبی و ارائه خدمات روان‌شناختی حمایتی از مؤثرترین راهبردهای ارتقای تاب‌آوری جامعه محسوب می‌شوند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد مداخلات روانی_اجتماعی نقش میانجی مؤثری میان پیامدهای جنگ ترکیبی و تقویت تاب‌آوری اجتماعی ایفا می‌کنند و می‌توانند ظرفیت جامعه را برای مواجهه با بحران‌های آینده افزایش دهند. https://cmj.ihu.ac.ir/article_211014_e852b44ec2aeca9d2724fb7c24dc64d3.pdf