دانشگاه جامع امام حسین(ع) مدیریت بحران‌های اجتماعی 3115-7947 18 1 2026 05 22 مدیریت بحران‌های اجتماعی ناشی از ریسک‌های زیست‌محیطی خطوط انتقال گاز: ارائه مدلی برای ارتقای تاب‌آوری اجتماعی 59 78 210771 FA محسن صادقی یارندی مرکز تحقیقات سلامت در حوادث و بلایا، دانشکده سلامت اجتماعی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران 0000-0002-2512-8591 ایرج محمدفام گروه ارگونومی، مرکز تحقیقات سلامت در حوادث و بلایا، دانشکده سلامت اجتماعی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. Journal Article 2026 02 24 خطوط انتقال گاز به عنوان زیرساخت‌های حیاتی، ریسک‌های زیست‌محیطی بالایی دارند که می‌توانند منجر به بحران‌های اجتماعی مانند آلودگی منابع آب، آسیب به جوامع محلی و کاهش تاب‌آوری اجتماعی شوند. این مطالعه با هدف ارائه مدلی نوین برای مدیریت بحران‌های اجتماعی ناشی از ریسک‌های زیست‌محیطی خطوط انتقال گاز، بر اساس تلفیق روش‌های ارزیابی ریسک و مدیریت بحران انجام شده است. روش تحقیق مبتنی بر مرور نظام‌مند منابع، تحلیل انتقادی مدل‌های موجود و کاربرد عملی در مطالعه موردی یک خط لوله گاز است. مدل پیشنهادی چرخه‌ای سه‌مرحله‌ای (شناسایی خطرات، ارزیابی و کمی‌سازی ریسک، و اقدامات کنترلی برای ارتقای تاب‌آوری) است که جوامع محلی را در فرآیند تصمیم‌گیری درگیر می‌کند. نتایج نشان داد که در طول مسیر خط لوله، سطوح ریسک متوسط (69.8 درصد)، زیاد (18.9 درصد) و خیلی زیاد (11.3 درصد) وجود دارد، با تمرکز بر ریسک‌های ناشی از نشت و ترکیدگی که می‌توانند بحران‌های اجتماعی مانند آتش‌سوزی، آلودگی و تعارضات محلی ایجاد کنند. مطالعه موردی حاکی از آن است که اجرای این مدل می‌تواند کیفیت داده‌ها را بهبود بخشد، اعتماد اجتماعی را افزایش دهد و تاب‌آوری جوامع در برابر بحران‌های زیست‌محیطی را ارتقا دهد. بنابراین، این مدل می‌تواند چارچوبی مرجع برای سیاست‌گذاران در مدیریت بحران‌های اجتماعی مرتبط با زیرساخت‌های انرژی باشد. https://cmj.ihu.ac.ir/article_210771_171ea0330962aa2ddc6252b734a6dc22.pdf