دانشگاه جامع امام حسین(ع) مدیریت بحران‌های اجتماعی 3115-7947 17 4 2026 01 21 پیامدهای مواد محترقه در چهارشنبه‌سوری (مطالعه موردی مراجعه مصدومین به مراکز درمانی استان مازندران) 37 23 210569 FA سید احمد محمدی کیا استادیار، دکتری تخصصی سلامت در بلایا و فوریت‌ها، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران 0000-0003-1933-4871 مهدی باقری دکترای آموزش پزشکی، مدیر شبکه بهداشت بابلسر، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران فاطمه رجبی کارشناس پرستاری، بیمارستان شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران سیده زینب سجادی دارابی کارشناس پرستاری، مرکز هدایت و عملیات مدیریت حوادث و فوریت ها، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Journal Article 2025 03 18 چهارشنبه‌سوری به‌عنوان آیینی دیرینه با محوریت آتش و مواد محترقه، طی سال‌های اخیر با افزایش حوادث مرتبط با ترقه‌ها به یک نگرانی مهم سلامت عمومی تبدیل شده است. این مطالعه همگروهی گذشته‌نگر با هدف بررسی پیامدهای آسیب‌های ناشی از ترقه در جشن‌های چهارشنبه‌سوری طی دوره ۹ ساله ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ در استان مازندران، با تمرکز ویژه بر سه سال اخیر انجام شده است. داده‌های ۹۴۴ فرد آسیب‌دیده که در بازه ۱۴ تا ۲۳ اسفند این سالها به مراکز درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مازندران مراجعه کرده بودند، شامل اطلاعات دموگرافیک، علت و نوع آسیب، محل درگیری و پیامدهای درمانی استخراج و با نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شد . برای بررسی روندها از آزمون کای‌اسکوئر و رگرسیون لجستیک استفاده گردید. میانگین سالانه بروز آسیب‌ها ۱۰۵ مورد بود که در سال ۱۴۰۳ به ۲۱۲ مورد رسید. مردان ۷۸.۲ درصد از مصدومان را تشکیل دادند و میانگین سنی ۲۳.۲ سال و بیشترین فراوانی مربوط به گروه سنی ۱۰ تا ۱۹ سال بود. شایع‌ترین انواع آسیب شامل سوختگی و بریدگی و خراشیدگی بود و بیشترین درگیری در دست‌ها و چشم‌ها مشاهده شد. میزان بستری 6۰ درصد، قطع عضو ۳۷ درصد و این بررسی موردی از مرگ گزارش نشد. روند افزایشی آسیب‌ها پس از پاندمی معنادار بود. یافته‌ها بر ضرورت اجرای آموزش‌های هدفمند، تشدید نظارت و اعمال مقررات بازدارنده برای کاهش پیامدهای این حوادث تأکید دارد. https://cmj.ihu.ac.ir/article_210569_23acc21e4e61f790d97fba6ba1cc3b57.pdf