دانشگاه جامع امام حسین(ع) مدیریت بحران‌های اجتماعی 3115-7947 17 3 2025 10 23 اصول و مبانی قرآنی مدیریت جهادی بحران‌های اجتماعی 127 156 206827 FA حسین محمدی سیرت استادیار، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران 0000-0002-9334-3197 Journal Article 2021 10 20 تمایل روز افزون به مطالعات بحران‌های اجتماعی و تلاش‌ در جهت ارائه‌ی الگو به منظور مدیریت کارآمد بحران‌ها، موجب تولید تحلیل‌های پرشمار و گوناگون در این زمینه بوده است. پرسش‌های بنیادین در این حوزه آن است که بحران‌ها چیستند، چگونه به وجود می‌آیند، چرا ایجاد شده و به سرعت گسترش می‌یابند و چطور می‌توان آن‌ها را مدیریت کرد؟ لکن بیشتر پاسخ‌ها به این قسم سؤالات در قالب گفتمان غربی و غیردینی مطرح شده است. پژوهش حاضر قصد دارد ضمن تعریف لغوی و اصطلاحی بحران و مطالعه‌ی اصول و الگوهای رایج مدیریت بحران، در قالب یک مطالعه‌ی موردی، سیره‌ی مدیریتی جهادی حضرت نوح (ع)، موسی (ع) و نبی مکرّم اسلام (ص) در مواجهه با بحران‌های اجتماعی را مطالعه نماید و به این سؤال پاسخ دهد که اصول مدیریت بحران این پیامبران الهی، کدام اصول بوده است؟ و چگونه در رویکردی جهادی بحران را کنترل و هدایت کردند؟ به همین منظور آیاتی از قرآن کریم که بیان‌کننده وقوع بحران اجتماعی در میان قوم نوح (ع)، موسی (ع) و محمد (ص) است را بررسی نموده و اصولی که ایشان جهت مدیریت بحران به کار بسته‌اند را برگزیده و در قالب فرآیند سه مرحله‌ای شکل‌گیری بحران، تحلیل و بحث نموده است. نهایتاً پس از استخراج اصول مدیریت جهادی بحران، به دوازده اصل مدیریت بحران دست‌یافته که آنان را در قالب الگوی چرخشی مدیریت بحران ارائه کرده است. مهم‌ترین این اصول عبارتند از: پیش‌بینی و ایجاد آمادگی، پیش‌گیری، پاسخ‌دهی سریع، مهارسازی، حذف عوامل بحران‌زا، ‌مطالعه و بررسی بحران و بازسازی آن می باشد. https://cmj.ihu.ac.ir/article_206827_a153aa3348fd34c938715eff8d8f3e53.pdf